UAV-GC: Waar zit het grootste ontwerprisico in de praktijk?

Introductie

Binnen de Nederlandse bouw- en infrasector is de UAV-GC 2005 (Uniforme Administratieve Voorwaarden voor Geïntegreerde Contractvormen) de standaard voor projecten waarbij de verantwoordelijkheid voor zowel het ontwerp als de uitvoering bij de opdrachtnemer ligt. Hoewel dit model kansen biedt voor innovatie en efficiëntie, verschuift het ook een aanzienlijk deel van het risico. In de praktijk blijkt dat veel organisaties worstelen met de vraag waar nu precies de grootste gevaren schuilen tijdens de ontwerpfase.
‍

Het beheersen van het UAV-GC ontwerprisico

Het kernbegrip bij het UAV-GC ontwerprisico is de integrale verantwoordelijkheid. Anders dan bij traditionele contracten (zoals de UAV 2012), waarbij de opdrachtgever een volledig uitgewerkt bestek aanlevert, werkt de opdrachtnemer bij UAV-GC op basis van een Vraagspecificatie (vaak opgesteld volgens de systematiek van Systems Engineering).

Het risico zit hem hier in de interpretatie van de 'eisen van de opdrachtgever'. Omdat de opdrachtnemer tekent voor de geschiktheid van het ontwerp voor het beoogde doel, vallen fouten in de vertaalslag van functionele eisen naar een technisch ontwerp volledig onder zijn verantwoordelijkheid. Dit betekent dat een ogenschijnlijk kleine onduidelijkheid in de uitvraag kan leiden tot grote financiële tegenvallers tijdens de realisatie.
‍

Waarom ontstaan de meeste fouten in de ontwerpfase?

De meest gestelde vraag is waarom het juist in die vroege fase misgaat. Dit komt vaak door de informatie-asymmetrie. In de praktijk zien we dat het grootste risico ontstaat wanneer de opdrachtnemer te snel start met engineeren zonder de onderliggende behoeften van de Vraagspecificatie volledig te doorgronden.

Een ander kritiek punt is de verificatie en validatie. In UAV-GC contracten moet je continu kunnen aantonen dat het ontwerp voldoet aan de gestelde eisen. Wanneer dit proces niet waterdicht is ingericht, ontstaat het risico dat er onderdelen worden gebouwd die bij oplevering niet worden geaccepteerd, simpelweg omdat de bewijsvoering ontbreekt.
‍

Uitdagingen, aandachtspunten en misverstanden

Een veelvoorkomend misverstand is dat de opdrachtgever 'toch wel meekijkt' en dus medeverantwoordelijk is als zij het ontwerp goedkeuren. Bij UAV-GC is dit juridisch gezien niet het geval; de toetsing en acceptatie door de opdrachtgever ontslaat de opdrachtnemer zelden van zijn aansprakelijkheid voor ontwerpfouten.

Daarnaast zijn er specifieke uitdagingen rondom:

• Onvolledige basisgegevens: Denk aan bodemonderzoeken of vergunningsvoorwaarden die door de opdrachtgever ter beschikking zijn gesteld, maar waarvoor de opdrachtnemer vaak een onderzoeksplicht heeft.
• Scope creep: Het ongemerkt uitbreiden van het ontwerp buiten de oorspronkelijke contractgrenzen door interpretatieverschillen.
• Interface-management: Risico's op de raakvlakken tussen verschillende disciplines (bijvoorbeeld civiel en installatietechniek) die in het ontwerp niet goed op elkaar zijn afgestemd.
  ‍

Alternatieven en benaderingen

Om deze risico's te mitigeren, kiezen steeds meer partijen voor een proactieve benadering in plaats van een reactieve. Alternatieve methoden zijn onder andere:

1. Bouwteammodel: Hierbij werken opdrachtgever en opdrachtnemer in een vroege fase samen aan het ontwerp, waardoor risico's gedeeld en eerder geïdentificeerd worden.
2. Risicogestuurd ontwerpen: Het prioriteren van ontwerpkeuzes op basis van de impact op de faalkosten en de kritische paden in de planning.
3. Second opinions: Het laten toetsen van de Vraagspecificatie door externe experts voordat de definitieve prijs wordt vastgesteld.
   ‍

Wat betekent dit in de praktijk?

In de praktijk betekent een goede beheersing van het ontwerprisico dat je investeert in een sterk technisch managementteam.

Voorbeeld: Stel je een scenario voor waarbij een tunnel wordt ontworpen. De opdrachtgever stelt een functionele eis aan de luchtkwaliteit. Als de opdrachtnemer kiest voor een bepaald ventilatiesysteem dat later niet aan de norm voldoet, zijn de kosten voor aanpassing (vaak na installatie) gigantisch. In een goed ingericht proces wordt dit risico al in de Voorlopig Ontwerp-fase (VO) afgevangen door simulaties en expliciete afstemming over de interpretatie van de norm.
‍

Hoe ValueBuilders hierbij ondersteunt

ValueBuilders ondersteunt organisaties bij het professionaliseren van hun projectbeheersing binnen complexe contractvormen zoals de UAV-GC. Onze focus ligt op het aanbrengen van structuur en het bieden van onafhankelijk advies om de grip op het ontwerpproces te vergroten.

Wij faciliteren dit door:

• Het uitvoeren van contractanalyses om de grootste risico's in de Vraagspecificatie bloot te leggen.
• Ondersteuning bij de inrichting van Systems Engineering (SE) processen, zodat verificatie en validatie geborgd zijn.
• Begeleiding van projectteams bij de overgang van traditioneel naar geïntegreerd werken.

Door onze ervaring met zowel opdrachtgevers als opdrachtnemers, helpt ValueBuilders om de communicatie over technische eisen en risico's helder te krijgen.

Wil je sparren over de inrichting van jouw UAV-GC project? Neem gerust contact met ons op voor een verkennend gesprek.

‍